Nieuwsbrief juli

Buitencontractuele aansprakelijkheid en de bankierseed.

De NCK maakt zich zorgen over de verzwaarde aansprakelijkheid van Kaderleden en stelt oplossingen voor.

English

De Belgische wetgeving heeft de individuele aansprakelijkheid van werknemers, en in het bijzonder van kaderleden, versterkt, rekening houdend met hun expertise en hun verantwoordelijkheid voor teams.

Deze versterking gebeurde zonder compensatie op het vlak van verloning of juridische verdediging, ondanks de risico’s die dit inhoudt voor hun loopbaan, hun job en hun financiële situatie.

Voor alle sectoren kan onder meer verwezen worden naar de wet van 7 februari 2024 betreffende Boek 6 “Buitencontractuele aansprakelijkheid” van het Burgerlijk Wetboek, die op 1 januari 2025 in werking is getreden.

Een van de belangrijkste wijzigingen van deze wet is het verdwijnen van de quasi-immuniteit die werknemers en andere uitvoeringshulpen traditioneel genoten tegenover derden. In bepaalde situaties kan een derde zich voortaan rechtstreeks tegen een werknemer richten op basis van diens buitencontractuele aansprakelijkheid. Collectief gezien is het aan te bevelen werkgevers ertoe aan te zetten dit risico te beperken in hun algemene verkoopsvoorwaarden. Het reële risico bestaat immers dat een klant, in plaats van de onderneming aan te spreken, een kaderlid persoonlijk viseert.

Een passende bescherming is daarom noodzakelijk.

Voor de banksector gaat dit nog verder met de invoering van de bankierseed. (zie het tweede deel van deze nieuwsbrief voor meer details).  De combinatie van de bankierseed, het tuchtregime van de FSMA en de buitencontractuele aansprakelijkheid verhoogt de persoonlijke blootstelling van professionele kaderleden in de financiële sector, zowel op tuchtrechtelijk als op burgerrechtelijk vlak. Vanuit tuchtrechtelijk oogpunt kan de FSMA beslissen een kaderlid te verbieden een bankberoep uit te oefenen. Het is gemakkelijk voorstelbaar dat een werkgever in dergelijke gevallen de arbeidsovereenkomst beëindigt wegens dringende reden of overmacht, zonder vergoeding.

Hoewel wij de bedoeling begrijpen en ondersteunen om personen te sanctioneren die de integriteit van hun beroep niet respecteren, vinden wij het niet rechtvaardig dat werknemers en kaderleden nog zwaarder worden getroffen door hen rechtstreeks verantwoordelijk te maken voor beslissingen die vaak het gevolg zijn van het beleid van de onderneming waarvoor zij werken. Een werknemer die permanent onder druk staat, kan zijn job verliezen na een fout zonder enige garantie dat zijn werkgever hem zal verdedigen.

Bovendien hebben niet alle werkgevers maatregelen genomen om dit bijkomende risico te dekken. Velen behouden zich het discretionaire recht voor om al dan niet juridische bijstand te verlenen aan hun personeel. Daarom achten wij een rechtsbijstandsverzekering die onafhankelijk is van eventuele belangenconflicten van de werkgever noodzakelijk. Idealiter zouden werkgevers deze verzekering financieren, maar dat is vandaag nog lang niet overal het geval.

Het belangrijkste risico ligt in de toegenomen individuele aansprakelijkheid van medewerkers zonder bijkomende bescherming.

Bij de CNC bieden wij onze leden een DAS-optie sociaal recht aan voor de voordelige bijkomende prijs van 35 EUR/jaar, bovenop de rechtsbijstand die in het lidmaatschap inbegrepen is. Ter herinnering: het lidgeld zal in 2027 90 EUR/jaar bedragen.

Wij hebben bij onze DAS-makelaar nagegaan dat de tuchtprocedure bij de FSMA inbegrepen is.

De bankierseed in België

De bankierseed is een wettelijke verplichting die in België werd ingevoerd om het vertrouwen van het publiek in de financiële sector te versterken na verschillende bankencrisissen die de reputatie van financiële instellingen hebben aangetast. Personen die onder deze regeling vallen, verbinden zich ertoe hun beroep uit te oefenen met eerlijkheid, integriteit, deskundigheid en professionalisme, waarbij het belang van de klant centraal staat.

Deze verplichting geldt niet voor alle bankmedewerkers, maar voornamelijk voor leidinggevenden, controleverantwoordelijken, bepaalde kaderleden en medewerkers die rechtstreeks betrokken zijn bij bankactiviteiten of dienstverlening aan klanten. De uitrol van het systeem begon in 2025, maar de grootste groep betrokken kaderleden wordt geraakt door de golf van 15 juli 2026.

Voor de betrokken personen is de impact aanzienlijk, aangezien de eed geen louter symbolische formaliteit is. Er bestaat een echt tuchtrechtelijk regime onder toezicht van onder meer de FSMA. Bij overtreding van de gedragsregels kunnen sancties worden opgelegd, gaande van een waarschuwing of berisping tot een beroepsverbod in de zwaarste gevallen.

Professioneel gezien versterkt de bankierseed de individuele verantwoordelijkheid van medewerkers. Zij moeten kunnen aantonen dat zij ethisch, transparant en in het belang van de klant handelen. Financiële instellingen zullen bovendien hun opleidingen en interne controles moeten versterken om de naleving van deze nieuwe vereisten te waarborgen.

Samengevat vormt de bankierseed een belangrijke evolutie in het bestuur van de Belgische financiële sector. Hij beoogt een cultuur van verantwoordelijkheid en ethiek te bevorderen, klanten beter te beschermen en het vertrouwen van het publiek duurzaam te herstellen. Voor de betrokken professionals betekent dit een grotere persoonlijke verantwoordelijkheid en een voortdurende waakzaamheid bij de uitoefening van hun functie.

Risico’s en kritieken op de bankierseed

Hoewel de bankierseed bedoeld is om de ethiek en het vertrouwen in de financiële sector te versterken, roept hij ook bezorgdheden op bij de betrokken professionals. Het belangrijkste risico ligt in de toegenomen individuele aansprakelijkheid van medewerkers. Zij kunnen persoonlijk het voorwerp uitmaken van tuchtrechtelijke procedures, los van de verantwoordelijkheid van hun werkgever. Sommige waarnemers vrezen dat deze verhoogde verantwoordelijkheid tot rechtsonzekerheid kan leiden of medewerkers ertoe kan aanzetten een overdreven voorzichtige houding aan te nemen tegenover klanten.

Anderen wijzen op mogelijke spanningen tussen de commerciële doelstellingen van financiële instellingen en de deontologische verplichtingen die aan werknemers worden opgelegd.

Ten slotte kan de dreiging van sancties, die zelfs kunnen leiden tot een beroepsverbod, zware gevolgen hebben voor de carrière en de inzetbaarheid van de betrokken personen. Om het systeem aanvaardbaar en effectief te maken, is het essentieel dat de regels op een transparante, proportionele en billijke manier worden toegepast.