De verkiezingen vallen van 7 mei tot 20 mei, beide data inbegrepen. De dag zelf mag gekozen worden door het bedrijf. Aan de juiste datum van de verkiezingen worden dan weer andere data gekoppeld. Zo moet de werkgever 90 dagen voor de verkiezingen deze datum duidelijk afficheren in het bedrijf, en moet hij 150 dagen voor deze datum uithangen welke functies er in het bedrijf voorzien zijn voor kaderleden etc. De opeenvolging van al deze data noemt men de verkiezingskalender. De belangrijkste data zijn :

• 9/12/2011 tot 22/12/2011 : informatie van de werkgever betreffende de functie van kaderleden
• 8/1/2012 tot 21/1/2012 : begin van de bescherming van de toekomstige kandidaten
• 8/3/2012 tot 21/3/2012 : laatste datum om uw kandidatuur te stellen bij de NCK (hier is een beetje speling mogelijk)
• 13/3/2012 tot 26/3/2012 : laatste datum om uw kandidatuur ingediend te zien bij het bedrijf
• 7/5/2012 tot 19/5/2012 : verkiezingen
• 21/6/2012 tot 4/7/2012 : uiterlijk eerste vergadering van de nieuwe OR en het nieuwe CPBW

Voorbeeld : wanneer men de verkiezingen plant op 8/5/2012, dan begint de bescherming van de kandidaten op 9/1/2012.

Verder zijn er nog data waarbij men in discussie kan gaan met de werkgever, beroep kan aantekenen bij de rechtbank etc. De data zijn erg strikt, en men mag er niet van afwijken.

Het moet gaan om “ondernemingen”. Sociale verkiezingen worden niet gehouden in de openbare sector of autonome overheidsbedrijven die onder de wet van 21/3/1991 vallen. Heel wat (bvb. gemeentelijke) vzw’s vallen echter niet onder deze wet, zodat zij wel degelijk verkiezingen moeten organiseren .

Tevens dienen er bepaalde drempels qua aantal werknemers te worden gehaald. Telt een bedrijf gewoonlijk gemiddeld over 2011 minstens vijftig werknemers dan moet er een CPBW komen, is dit minstens 100 dan moet er een CPBW én een OR komen.

Als werknemer wordt hier iedereen beschouwd die een arbeidsovereenkomst heeft én de uitzendkrachten die in de onderneming werken. Bij deeltijdsen wordt pro ratio gewerkt.

Zowel voor de OR als voor het CPBW kunnen er verschillende kieslijsten zijn : er kan een kieslijst zijn voor jongeren, voor arbeiders, voor bedienden en (alleen voor de OR, niet voor het CPBW) voor kaderleden. Wanneer er een aparte kieslijst is, betekent dit dat een aantal mandaten in het CPBW en in de OR specifiek worden voorbehouden voor deze groep. Dit aantal wordt berekend gebaseerd op het aantal personeelsleden in elke groep.

Bedoeling is dat elke groep zeker vertegenwoordigd wordt in het betreffende orgaan.
Zodra er minstens één arbeider of één bediende is moet er een kieslijst voor arbeiders resp. bedienden zijn. Bij jongeren en kaderleden wordt echter een minimumquorum opgelegd:

• Er moeten minstens 25 jongeren (werknemers jonger dan 25 jaar op de dag van de verkiezingen) zijn opdat er een aparte kieslijst ‘jongeren’ zou ingevoerd worden
• Er moeten minstens 15 kaderleden zijn (dus met uitzondering van de leidinggevenden) opdat er een aparte kieslijst kaderleden zou ingevoerd worden.

Het aantal kaderleden, jongeren, arbeiders en bedienden wordt geteld op de dag van aanplakking van de kiesdatum (van 7/2/2012 tot 20/2/2012). Het betreft hier dus de situatie op een bepaalde dag en niet de gemiddelden zoals bij het bepalen of er al dan niet een OR nodig is.

Per mandaat zijn er twee verkozenen : een effectieve en een opvolger.

Wanneer men weet hoeveel werknemers er zijn in elk van de vier categorieën kan men berekenen hoeveel mandaten er zijn voor elke groep. Wanneer er voor een bepaalde groep een mandaat dient voorzien te worden, maar er zijn geen kandidaten voor deze groep, dan blijft dat mandaat oningevuld. Dus, stel dat er één mandaat is voor de kaderlijsten, maar niemand dient een kaderlijst in, dan wordt dit mandaat niet opgenomen.

Van belang is dat er reeds in de periode 9/12/2011 tot 22/12/2011 wordt vastgelegd wie er allemaal kaderlid kan zijn in het bedrijf (door het vastleggen van de functies van kaderleden).

In tegenstelling tot de onze omringende landen is het indienen van kandidatenlijsten een monopolie van de vakbonden met meer dan 250.000 betalende leden (vandaar de uitspraak : democratie op zijn Moebaraks). De enige uitzondering hierop zijn de kaderleden: deze kunnen (behalve via de drie grote vakbonden) ook een lijst laten indienen door de NCK of een huislijst oprichten. Daar kaderlijsten alleen kunnen voor de OR is deze vrijheid hier natuurlijk beperkt tot dit orgaan.

De NCK kan lijsten neerleggen van kaderlid kandidaten bij de sociale verkiezingen. Tevens kan de NCK rechtszaken inspannen indien het verloop van de verkiezingen niet volgens de regels verloopt, bvb indien in een bedrijf het bestaan van kaderleden wordt doodgezwegen, of indien men kunstmatig het aantal kaderleden vermindert (door bvb iedereen onder te brengen bij de leidinggevenden).
 

Een leidinggevende (wettelijke term) is de CEO en iedereen die rechtstreeks aan hem rapporteert. Voorbeeld : soms rapporteert bvb de directeur van de ICT afdeling aan de financieel directeur die dan aan de CEO rapporteert. De directeur van de ICT afdeling is dan geen leidinggevende. Dit gaat in tegen wat in normaal taalgebruik onder leidinggevende wordt verstaan.

Een kaderlid (zoals gedefinieerd bij de sociale verkiezingen) is geen leidinggevende en geen bediende. Het onderscheid kaderlid/bediende is moeilijk. In elk geval, afspraken tussen werkgever, vakbonden en werknemers zijn van geen tel - alleen de rechtbank beslist, en ze houdt hierbij geen rekening met afspraken binnen het bedrijf. Tevens staat het begrip kaderlid bij sociale verkiezingen los van andere wetgeving (zoals bvb deze op de overuren).

In een ministeriële omzendbrief  werd de definitie van kaderlid als volgt toegelicht:

“De groep werknemers, die als kaderlid wordt aangezien, is zo heterogeen en verscheiden dat een soepele definitie vereist is, die rekening houdt met de uiterst veranderlijke sociale en organisatorische realiteit in de ondernemingen.

De meeste definities concentreren zich op het element “leiding, delegatie van gezag door de werkgever”, met een zeker initiatiefrecht; daarnaast dienen eveneens als kaderpersoneel aangezien werknemers die zonder echt gezag uit te oefenen toch hoogstaande taken (staffuncties) vervullen op het stuk o.m. van wetenschappelijk onderzoek, begeleiding in een studiedienst.

Het gaat uiteindelijk om hogere functies, omwille van het gezag of louter omwille van de inhoud van de taak. De kaderleden situeren zich zodoende tussen de (gewone) bedienden en het leidinggevend personeel.”

Iedereen die reeds minstens 6 maand in het bedrijf werkt op het ogenblik van de verkiezingen en die geen leidinggevende of preventieadviseur is, kan opkomen als kandidaat.

De bescherming start reeds alvorens een kandidaat zich moet bekend maken, namelijk ergens tussen 8/1/2012 en 21/1/2012 (afhankelijk van de juiste datum van de verkiezingen in je bedrijf).

Het merkwaardige gevolg is dat iemand die op de lijst zal staan tussen 13/3/2012 en 26/3/2012 reeds in februari kon ontslagen zijn terwijl hij beschermd was. In dat geval voorziet de wetgeving dat werkgever (die bij het ontslag nog niet wist dat deze persoon kandidaat zou zijn) dat ontslag kan ongedaan maken. Omdat de werkgever in de periode 8/1/2012 tot 26/3/2012 ergens ‘blind’ vaart, noemt men die periode ook wel de ‘occulte periode’.

De bescherming loopt voor verkozenen, of voor diegenen die de eerste maal niet verkozen zijn, tot de eerste OR volgend op de volgende sociale verkiezingen (dus iets meer dan 4 jaar). Voor wie een tweede maal niet verkozen werd is de beschermingsduur slechts 2 jaar.

Beschermd zijn is nooit absoluut : het is niet onmogelijk een beschermd werknemer te ontslaan, alleen erg duur. In plaats (dus NIET cumulatief !) van de formule Claeys (of de een-maand-per-jaar-anciënniteit van IPA 2011) bedraagt de opzegvergoeding voor een beschermd werknemer:

• Bij minder dan 10 jaar anciënniteit : twee jaar loon
• Tussen 10 en 20 jaar anciënniteit : drie jaar loon
• Vanaf 20 jaar anciënniteit : vier jaar loon
   

Voor een bedrijf is het inrichten van sociale verkiezingen een verplichting. Echter, indien er geen kandidatenlijsten zijn, of indien het aantal kandidaten geringer is dan het aantal mandaten, dan kan men de kiesprocedure vervroegd afsluiten. In het eerste geval komt er geen OR of CPBW, in het tweede geval zijn de kandidaten automatisch verkozen. Indien er maar één kandidaat is, wordt er geen OR of CPBW opgericht (men moet minstens met twee zijn), maar is de kandidaat natuurlijk beschermd (want geldige kieslijst ingediend).

In de wet staat ook dat deelnemen aan de verkiezingen verplicht is (m.a.w. er is opkomstplicht voor de werknemers). In praktijk zijn er echter geen sancties voor wie niet komt opdagen. De wet formuleert de deelname als een verplichting om te verhinderen dat men een ‘overeenkomst’ zou sluiten tussen werkgever en werknemers om in ruil voor bvb enkele verlofdagen geen sociale verkiezingen te organiseren. Doordat de wet als een verplichting is geformuleerd kan men hier contractueel niet van afwijken.

De NCK organiseert in het najaar een opleiding sociale verkiezingen (zal worden aangekondigd op onze website www.cnc-nck.be), waarop iedereen (ook niet-leden) welkom is. Voor verdere info kan u rechtstreeks het secretariaat contacteren via info@cnc-nck.be .

De ervaring leert dat het aantal kandidaten bepalend is voor het aantal stemmen. En het aantal stemmen is op zijn beurt bepalend voor de invloed die men heeft op de politieke besluitvorming.

De NCK probeert waar mogelijk om de hoge fiscale druk (die men in dit land blijkbaar gewoon geworden is) voor kaderleden aan te kaarten, en ze wil dit doen door meer democratie in de onderhandelingen te brengen, zodat kaderleden als een onafhankelijke groep kunnen optreden.

Dit lukt alleen als we een goede score halen bij de sociale verkiezingen. Door op te komen bij de sociale verkiezingen vertegenwoordigen de kandidaten niet alleen hun collega’s in het bedrijf, maar kunnen ze ook wegen op de nationale politiek.

We mogen dus het belang van 2012 niet onderschatten !